بربريّت قرون وسطى و قتل نفوس ابرياء و بىگناهان و هتك نواميس در سايه زر و زور و تزوير به همان زمان خاتمه يافته است ؟ يا اينكه با كمال شرمندگى و هزار بار تأسّف بايد قضاوت خود را نسبت به فجايع و مصيبت‌هاى عصر تكنولوژى و توحّش حيوانى و مسخ روح و نفس انسانى و وصول به نهايت درجهء شقاوت و قساوت از سر گيرد ، و به روان ظلمانى و كثيف ظالمان تاريخ گذشته درود بفرستد ! حال بايد سؤال نمود كه ريشهء مسأله در كجاست ؟ و چرا تكامل بشر در اين فنون دردى از مشكلات روحى و ناهنجاريهاى نفسانى و تعدّيات او را دوا ننموده است ؟ و پيوسته در منجلاب انانيّت‌ها و استبداد دست و پا مىزند ، و در باتلاق شهوات و انحرافات بيشتر فرومىرود ؟ و چرا اين گونه است كه با ظهور هر اكتشاف و بروز هر اختراع بجاى توجّه به اصول متعالى بشرى و استفاده عقلانى ، آن را به خدمت خودكامگىها و مفاسد اخلاقى و تعدّيات خود مىگيرد ؟ پاسخ اين مسأله اينست : وجود انسان آميخته‌اى است از صفات و ملكات و غرائز فطرى و روحانى از يك طرف ، و از طرف ديگر غرائز شهوانى و هواهاى نفسانى ، كه مجموع آنها با توجّه به اختيار و ارادهء انسان در مقام عمل ، او را براى رسيدن به مقام فعليّت و كمال مساعدت و ملازمت مىنمايد ؛ بخلاف خلقت ملائكه كه فقط جنبه عقلانى و ملكات فاضله در آنها قرار داده شده ، و از اين جهت انجام فعل قبيح از آنان متمشّى نخواهد شد .